Zes van 's werelds grootste koffiehandelaren en -branders hebben het Coffee Canopy Partnership gevormd, een gezamenlijk initiatief dat satelliettechnologie gebruikt om ontbossingsrisico's in wereldwijde toeleveringsketens te volgen. De leden zijn onder meer JDE Peet's, Tchibo, Louis Dreyfus Company, Neumann Kaffee Group, Touton en Sucafina.
Het samenwerkingsverband maakt gebruik van satellietbeelden van Airbus, geanalyseerd door kunstmatige intelligentie-modellen, om gedetailleerde kaarten van koffieproducerende landschappen te maken. Hierbij worden gebieden gemarkeerd waar boerderijen overlappen met bosbedekking of recente landontginning.
Oost-Afrika is de eerste regio die wordt aangepakt. Ethiopië, Tanzania, Kenia, Oeganda, Burundi en Rwanda – landen die een aanzienlijk deel van de wereldwijde koffie leveren en waar kleinschalige landbouw het dominante productiemodel is – worden in de beginfase in kaart gebracht.
Regelgeving verandert wat koffiebedrijven moeten bewijzen
De EU-verordening inzake ontbossingsvrije producten (EUDR) vereist dat bedrijven die landbouwgrondstoffen in de EU verkopen, aantonen dat hun producten niet zijn verbouwd op land dat na december 2020 is ontbost. Dit vereist nauwkeurige geolocatiegegevens op boerderijniveau en een geverifieerde geschiedenis van het landgebruik voor elke schakel in de toeleveringsketen. Grote bedrijven moeten als eerste voldoen; de deadline voor kleinere exploitanten is vastgesteld op medio 2027.
Toeleveringsketens in de koffiesector zijn bijzonder kwetsbaar. De productie is verspreid over miljoenen kleine boeren, van wie velen geen formele documentatie hebben of die nooit ruimtelijk in kaart zijn gebracht.
Waarom huidige kaarten onderdeel van het probleem zijn
Het initiatief richt zich op een tekort aan data dat nalevingsinspanningen al lang bemoeilijkt. Bestaande landclassificatiesystemen kunnen vaak het verschil niet zien tussen natuurlijke bossen en boslandbouw (agroforestry) — de praktijk waarbij gewassen zoals koffie onder een bladerdak van bomen worden verbouwd.
JDE Peet's verwoordde de belangen duidelijk: 'Dit zou miljoenen kleine boeren kunnen uitsluiten van belangrijke markten, ondanks het feit dat zij duurzame landbouwmethoden toepassen, omdat huidige kaarten hun schaduwrijke koffieplantages of boslandbouwgrond onterecht als bos classificeren.'
Het samenwerkingsverband ziet dit als een sectorbreed probleem en streeft naar een oplossing voor het 'historische gebrek aan nauwkeurige kaartgegevens, waardoor koffieboerderijen vaak onterecht werden geïdentificeerd als natuurlijk bos.'
AI-classificatie met een hogere resolutie moet dit probleem oplossen door dit onderscheid wél helder te krijgen. Dit stelt bedrijven in staat om naleving aan te tonen zonder producenten uit te sluiten die hun land juist verantwoord beheren. De kaartgegevens zullen ook worden gebruikt om gedegradeerde gebieden te identificeren die geschikt zijn voor herstel.
Wereldwijde dekking beoogd tegen 2027
Het samenwerkingsverband is van plan om de karteringswerkzaamheden uit te breiden buiten Oost-Afrika, met als doel een volledige dekking van de wereldwijde koffieregio's tegen 2027 — wat nauw aansluit bij de definitieve deadline voor de implementatie van de EUDR.
Het initiatief wijst op een bredere verschuiving in de manier waarop bedrijven omgaan met ESG-verplichtingen. Traceerbaarheid verandert van een rapportage-oefening in een verificatievereiste, en de hulpmiddelen die nodig zijn om aan die lat te voldoen, worden een infrastructuur op zich. Voor andere grondstoffenmarkten buiten de koffiesector zou dit model een voorbeeld kunnen zijn dat het volgen waard is.